آشنایی با پایپینگ (بخش اول)

آشنایی با لوله کشی صنعتی یا پایپینگ و معرفی اجزای آن، لوله‌کشی صنعتی یا پایپینگ (Piping) شاخه ای از رشته مکانیک سیلات می با شد که معمولا در فضای بیرونی ساختمان‌ها، تصفیه خانه های آب و فاضلاب، کارخانجات فرآوری مواد غذایی، پلنت‌های فرایندی، پالایشگاه‌ها، نیروگاه‌ها و … اجرا می‌شود. در ادامه با این لوله کشی بیشتر آشنا می شویم.

اصطلاح پایپینگ عموما در مسائل مربوط به انتقال سیال از طریق لوله، اتصاالت مربوطه و شیرآلات به کار برده می شود. به عبارت دیگر به سیستم لوله کشی در تاسیسات پایپینگ گفته می شود. در مراجع علمی، دسته بندی های متفاوتی برای انواع پایپینگ ارائه شده است که می توان به مهم ترین آنها اشاره کرد:

  1. لوله‌کشی فرایندی (Process piping): به منظور انتقال سیال ما بین مخازن‌ مختلف و واحدهای فرایندی مورد استفاده قرار می گیرد.
  2. لوله‌کشی خدماتی (Service Piping): برای انتقال آب، بخار و هوای فشرده از این لوله کشی استفاده می شود. در بعضی از موراد به این روش لوله‌کشی یوتیلیتی (Utility Piping) نیز گفته می‌شود.
  3. لوله‌کشی دریایی (Marine Piping): از این لوله کشی برای لوله کشی داخل کشتی استفاده می شود. این سیستم پایپینگ دامنه بسیار وسیعی دارد.
  4. لوله‌کشی انتقال (Transportation Piping): این سیستم معمولا مربوط به لوله‌کشی‌هایی با قطرهای بسیار بزرگ است که جهت انتقال نفت و گاز و آب و گاهی زغال‌سنگ (به صورت شناور در آب) به فاصله چندین کیلومتر صورت می گیرد. در این سیستم از یک خط می‌توان برای انتقال سیالات مختلف به صورت پشت سرهم استفاده کرد. لوله‌های انشعاب نیز توانایی هدایت سیال به مسیر مورد نظر را دارند.
  5. لوله‌کشی شهری (Civil Piping): این سیستم لوله‌کشی در مناطق شهری و به منظور توزیع منابع (آب و گاز و فاضلاب شهری) انجام می پذیرد.

اجزا و قسمت های مهم لوله کشی

لوله کشی یا پایپینگ، همانند سایر سیستم ها و مجموعه ها، دارای اجزای مختلفی است که مهم ترین آن لوله است.

لوله (pipe)

مهمترین قسمت از اجزای پایپینگ، لوله (pipe) است. لوله یک استوانه توخالی است که جهت هدایت یا انتقال سیالات از منطقه ای به منطقه دیگر از آن آن استفاده می شود. می توان گفت لوله اصلی ترین و ساده ترین جزء سیستم لوله کشی صنعتی است که خود دارای انواع و تقسیم بندی های مختلف می باشد. برای معرفی یک لوله باید به 7 پارامتر مهم آن اشاره کرد که عبارتند از:

  • نوع لوله (Type)
  • سایز لوله (Size)
  • جنس لوله (Material)
  • استاندارد ابعادی (Dimensional standard)
  • ضخامت (Thickness)
  • آرایش انتهای لوله (Pipe end)
  • طول لوله (Length)

اتصالات لوله (pipe fitting) :

فیتینگ یا اتصالات لوله، برای اتصال چند قسمت مختلف، تغییر جهت جریان، توزیع و پخش جریان، افزایش یا کاهش ظرفیت جریان به کار می‌روند. اتصالات لوله ها را می توان در موارد زیر دسته بندی کرد:

  • زانویی (elbow)
  • خم (bend)
  • برگردان (return)
  • سه راهی (tee)
  • چهار راهی (cross)
  • کاهنده (reducer)
  • درپوش (end cap)
  • پلاگ (plug)
  • یونیون (union)
  • کوپلینگ (coupling)
  • اولت (o’let)